Dünyanın En Büyük Bankaları Fosil Yakıt Sektörüne Dev Yatırımlar Yapıyor
Yeni rapora göre, büyük bankalar fosil yakıt sektörüne 906 milyar dolar aktardı. Bu durum iklim hedefleriyle çelişiyor.
Yeni yayımlanan bir rapor, dünyanın en büyük 65 bankasının, küresel sıcaklık artışını sınırlama hedefleriyle çelişen finansman kararları almaya devam ettiğini ortaya koydu. Bu bankalar, 2025 yılı itibarıyla fosil yakıt şirketlerine toplamda 906 milyar dolar aktarmış durumda. Bu durum, kömür, petrol ve gaz üretimini sürdürecek yatırımlarda kayda değer bir artış anlamına geliyor ve dünya ısınmaya devam ederken gerçekleşiyor.
Çevre örgütleri tarafından hazırlanan rapora göre, fosil yakıtlara yönelik yeni kredilerdeki artış, 2024 yılına göre 64 milyar dolar, yani yaklaşık %8’lik bir yükseliş göstermektedir. Bu durum, en büyük bankaların, küresel sıcaklık artışını sınırlamayı amaçlayan uluslararası anlaşmalarla çelişen kararlar aldığını gösteriyor.
Rapor, fosil yakıt sektörüne sağlanan finansmanı inceleyen uluslararası bir sivil toplum koalisyonu tarafından hazırlandı. JPMorgan Chase, sektöre 58 milyar dolar aktararak en büyük fosil yakıt finansörü unvanını korudu. Bu miktar, 2024 yılına göre %13’lük bir artış anlamına geliyor. Bank of America, fosil yakıtlara en yüksek ikinci finansmanı sağlarken, Japon bankaları MUFG ve Mizuho Financial Group da onu takip etti. Citigroup ise ilk beşi tamamladı. Barclays ise İngiliz bankaları arasında en yüksek sıralamayı elde etti.
Rapora katkıda bulunan Yağmur Ormanları Eylem Ağı’nın politika analisti Caleb Schwartz, geçen yıl finansman rakamlarında bir düşüş beklediklerini ancak bunun yerine bir artış gördüklerini belirterek, bu durumun endişe verici olduğunu ifade etti. JPMorgan Chase sözcüsü ise raporun verilerinin, üçüncü taraf tahminlerinden daha kapsamlı ve doğru olduğunu savundu.
2015 yılında ülkeler, Paris İklim Anlaşması çerçevesinde, küresel ısınmanın sanayi öncesi döneme göre 1,5 dereceyi aşmaması için çaba göstermeyi kabul etti. Ancak bu anlaşmadan bu yana, dünyanın en büyük bankaları fosil yakıt sektörüne toplamda 8,7 trilyon dolar aktardı.
ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları sonrası petrol ve doğalgaz fiyatlarının artması, bazı büyük fosil yakıt şirketlerinin kârlarında önemli artışlar yaşamasına neden oldu. İklim ve enerji uzmanı Niko Lusiani, fosil yakıt sektörünün mevcut devlerinin sahneden çekilmediğini, aksine daha riskli bir enerji sistemini büyütmek için yatırımlarını artırdığını belirtti.
Yeni rapor, fosil yakıt finansmanının giderek daha az sayıda büyük finans kuruluşunda yoğunlaştığını gösteriyor. Çevre örgütlerinin “kirli düzine” olarak adlandırdığı bankalar, sektörün aldığı finansmanın %40’ından sorumlu. Fosil yakıt finansmanının büyük bir kısmı ABD, Kanada, Japonya, Çin, Birleşik Krallık ve Avrupa Birliği kaynaklı finans merkezlerinden geliyor. 65 bankadan 26’sı geçen yıl fosil yakıt finansmanını azaltırken, Avrupa bankaları BNP Paribas, UBS ve La Caixa en büyük azaltımları gerçekleştirdi. Ancak büyük petrol ve gaz şirketleri finansman sıkıntısı yaşamadı ve mevcut fosil yakıt sahalarının genişletilmesi için geçen yıl 508 milyar dolar finansman taahhüdünde bulundular. 2025 yılında en fazla borçlanan şirketler arasında ise üç ABD’li petrol ve gaz işletmesi olan Venture Global, Enbridge ve Energy Transfer yer aldı.
Geçen yıl, bankaların kredi faaliyetlerini 2050 yılına kadar net sıfır emisyon senaryosuyla uyumlu hale getirmeyi amaçlayan Net-Sıfır Bankacılık İttifakı, birçok önemli üyenin ayrılmasıyla fiilen dağılmış durumda.
