Küresel piyasalar haftaya diplomasi umuduyla başladı

Küresel piyasalar, BM Genel Kurulu kapsamındaki diplomasi beklentileri ve ABD-Çin temaslarının etkisiyle haftaya pozitif görünümle başladı.

Küresel piyasalar, ABD’de düzenlenecek Birleşmiş Milletler (BM) 81. Genel Kurulu çerçevesinde gerçekleştirilecek üst düzey görüşmelere yönelik olumlu beklentilerin etkisiyle haftaya pozitif başladı.

Geçen hafta Temmuz 2023’ten bu yana ilk kez faiz artışına giden ABD Merkez Bankası (Fed) ve Fed Başkanı Kevin Warsh’un geleceğe dönük şahin mesajları, piyasalarda risk iştahını zayıflatmıştı. Yeni haftada ise diplomatik temasların jeopolitik tansiyonu düşürebileceği beklentisi öne çıktı.

Orta Doğu’daki bölgesel gerilim ile Rusya ve Ukrayna arasındaki çatışmalar, enerji arzına ilişkin kaygıların sürmesine neden oluyor. Akaryakıt fiyatlarındaki yükseliş de ekonomik büyüme ve enflasyon beklentileri üzerinde baskı oluşturmayı sürdürüyor.

ABD’de enerji maliyetlerinin artması, Fed’in para politikasını daha da sıkılaştırabileceği yönündeki değerlendirmeleri güçlendirirken para piyasalarında, yıl sonuna kadar ek faiz artışı ihtimali ağırlığını koruyor. Bu hafta çok sayıda Fed yetkilisinin yapacağı açıklamalar da yatırımcıların odağında bulunuyor.

Gözler, ABD’de düzenlenecek BM Genel Kurulu’na çevrilmiş durumda. Zirve kapsamında ABD ve Çin başta olmak üzere çok sayıda ülkenin liderleri arasında görüşmeler yapılması bekleniyor. Temaslardan olumlu sonuç çıkabileceği ve jeopolitik risklerin azalabileceği beklentisi, enerji arzının rahatlayacağı umudunu da beraberinde getirdi.

Bu beklentilerle petrol fiyatları haftaya düşüşle başlarken, enerji maliyetlerindeki gevşeme enflasyon kaygılarını kısmen hafifletti. Riskli varlıklara yönelimin arttığı görülürken analistler, petrol arzındaki sorunların azalmasının ekonomiler ve merkez bankaları açısından politika görünümünü daha öngörülebilir hale getirebileceğini belirtti.

ABD ve Çin heyetleri New York’ta görüştü

ABD ile Çin heyetleri, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in ABD’ye yapması beklenen ziyaret öncesinde ticari ve ekonomik başlıkları değerlendirmek üzere New York’ta bir araya geldi. Hazine Bakanı Scott Bessent’in başkanlık ettiği ABD heyeti ile Başbakan Yardımcısı Hı Lifıng liderliğindeki Çin heyetinin görüşmesi, JPMorgan Chase’in Manhattan’daki genel merkezinde gün boyunca sürdü.

Bessent, toplantının ardından yaptığı açıklamada Çin ile ticaret ve yapay zeka alanlarında verimli bir görüşme gerçekleştirdiklerini söyledi. Tarafların yeniden bir araya gelme konusunda uzlaştığını belirten Bessent, Washington yönetiminin iki ülke arasında bir bildirim mekanizması kurulmasını önerdiğini aktardı.

ABD’nin BM Daimi Temsilcisi Mike Waltz da İran’ın müzakere masasına dönmesi için kapının açık olduğunu ifade etti.

ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi haftaya yüzde 5 seviyesinde yatay başladı. Fed’in arka arkaya faiz artırabileceği beklentileriyle geçen hafta 100 seviyesine çıkan dolar endeksi de yeni haftaya bu bölgeye yakın seyretti. Tahvil faizleri ve güçlü doların etkisiyle ons altın yüzde 0,5 gerileyerek 4 bin 355 dolara düştü. Kasım vadeli Brent petrolün varil fiyatı ise yüzde 2,1 azalışla 101,7 dolardan işlem gördü.

New York borsasında cuma günü S&P 500 yüzde 0,17, Nasdaq yüzde 0,3 yükselirken Dow Jones yüzde 0,18 geriledi. ABD endeks vadeli kontratları ise haftanın ilk işlem gününe alıcılı başladı.

Avrupa borsalarında temkinli iyimserlik

Avrupa borsaları cuma gününü düşüşle tamamladı. Yeni haftada BM Genel Kurulu’ndan gelecek haberlerin yanı sıra enerji fiyatları ve bölge ülkelerinde açıklanacak Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI) verileri izlenecek.

Orta Doğu’daki gerilim ve petrol ile doğal gaz tedarikine ilişkin endişeler, Avrupa’da yatırımcıların temkinli hareket etmesine yol açıyor. Rusya-Ukrayna hattında çatışmaların yeniden yoğunlaşması da bölgedeki jeopolitik riskleri canlı tutuyor.

Rusya Savunma Bakanlığı, Ukrayna’da askeri amaçlarla kullanılan bir lojistik merkez ile depo ve gemilerin vurulduğunu bildirdi. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ise ABD Başkanı Donald Trump ile yaptığı telefon görüşmesinde savaşın sona erdirilmesine yönelik çalışmaları ele aldıklarını açıkladı. Zelenskiy, New York’ta yapılması planlanan görüşmeye ilişkin, diplomatik bir hareketlilik bulunduğunu ve bu buluşmanın pek çok şeyi değiştirebileceğini söyledi.

Enerji maliyetlerindeki artışın Avrupa ekonomileri üzerindeki baskısı sürerken, Almanya, İngiltere ve Fransa’nın 10 yıllık tahvil faizlerinde yükseliş görüldü. Cuma günü FTSE 100 yüzde 1,45, FTSE MIB 30 yüzde 1,60, CAC 40 yüzde 1,49 ve DAX 40 yüzde 1,60 değer kaybetti. Avrupa endeks vadeli kontratları ise haftaya pozitif başladı.

Asya piyasalarında ABD-Çin beklentisi

Asya borsalarında, ABD ile Çin arasında yürütülen görüşmelerden olumlu sonuç çıkabileceği beklentisi risk iştahını destekledi. ABD Başkanı Donald Trump ile Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in bu hafta gerçekleştirmesi beklenen görüşmeye ilişkin iyimserlik, bölge piyasalarına da yansıdı.

Şi Cinping’in 23 Eylül’de ABD’yi ziyaret etmesi bekleniyor. İki ülke arasındaki ilişkiler; Washington’un tarife artışları ve teknoloji kısıtlamaları ile Çin’in küresel tedarikte önemli yer tutan nadir toprak elementleri üzerindeki kontrolünü artırmaya yönelik adımları nedeniyle çeşitli anlaşmazlıklarla şekilleniyor.

Trump ile Şi’nin 30 Ekim 2025’te Güney Kore’nin Busan kentinde gerçekleştirdiği görüşmenin ardından taraflar, anlaşmazlık başlıklarında geçici bir uzlaşmaya varıldığı yönünde mesajlar vermişti.

Petrol fiyatlarındaki düşüş de Asya’da risk iştahını destekleyen unsurlar arasında yer aldı. Kapanışa doğru Kospi yüzde 1,3, Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,5 ve Hang Seng yüzde 0,5 yükseldi. Japonya borsaları ise resmi tatil nedeniyle işlem görmedi.

Erdoğan BM Genel Kurulu için New York’ta

Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi, cuma gününü yüzde 1,67 kayıpla 13.284,42 puandan tamamladı. Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası’nda BIST 30 endeksine dayalı ekim vadeli kontrat da akşam seansında normal kapanışa göre yüzde 0,14 geriledi.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, BM 81. Genel Kurulu’na katılmak ve çeşitli temaslarda bulunmak üzere ABD’nin New York kentine geldi.

Sermaye Piyasası Kurulu, 17 Eylül’de açıkladığı fon tasfiye usul ve esaslarında değişikliğe gitti. Yeni düzenlemeyle, tasfiye edileceği duyurulan fonların portföy yapısı ve piyasa koşulları dikkate alınarak tasfiye süresi üç aydan altı aya çıkarıldı.

SPK, daha önce yedi portföy yönetim şirketinin tasfiye edilen 131 yatırım fonuna ilişkin işlemleri yürütmesi için Türkiye İş Bankası ve Ziraat Bankasını yetkilendirmiş, sürecin en fazla üç ay içinde tamamlanmasını öngörmüştü.

Dolar/TL cuma gününü 48,7650 seviyesinden tamamladı. Kur, bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışa göre yüzde 0,1 artışla 48,8010’dan işlem gördü.

Analistler, yurt içinde kapasite kullanım oranı, reel kesim güven endeksi ve Yurt Dışı Üretici Fiyat Endeksi verilerinin izleneceğini, yurt dışında ise sakin bir veri gündemi bulunduğunu belirtti. Teknik açıdan BIST 100 endeksinde 13.100 ve 13.000 puan seviyeleri destek, 13.400 ve 13.500 puan ise direnç olarak değerlendiriliyor.