STA’lar devreye girerse ihracat yüzde 26,9 küçülecek
DTÖ Ticaret Raporu 2026 analizine göre STA’lar küresel ihracatı yüzde 26,9, GSYH’yi yüzde 6,9 azaltabilir; çok taraflı iş birliği artış sağlayabilir.
TEPAV Ticaret Çalışmaları Merkezi Direktörü Bozkurt Aran, Dünya Ticaret Örgütü’nün 2026 Ticaret Raporu’na ilişkin değerlendirmesinde küresel ticaret sisteminin önemli bir dönüm noktasında bulunduğunu belirtti. Raporda, DTÖ’nün gümrük tarifelerini düşürerek ve ticaret politikalarında öngörülebilirliği artırarak dünya ekonomilerinin daha güçlü biçimde bütünleşmesine katkı sağladığı vurgulanıyor.
Aran’ın aktardığı değerlendirmeye göre, bu bütünleşme ticari anlaşmazlıkları ortadan kaldırmadı; aksine sürtüşmeleri daha karmaşık hale getirdi. Gelişmiş ülkelerin iç düzenlemelerinin de küresel ticaret sisteminin merkezindeki etkinliği zayıflattığı ifade ediliyor. DTÖ’nün 166 üyesinin uzlaşması gereken alanlar ile hareketsizliğin yol açabileceği ekonomik maliyetler raporun temel başlıkları arasında yer alıyor.
Raporda, küresel ticaretten elde edilen kazanımların ülkeler, bölgeler, şirketler ve çalışanlar arasında eşit dağılmadığına da dikkat çekiliyor. En az gelişmiş ülkelerin dünya ticaretindeki payı yüzde 1’in altında kalırken, bu ülkelerdeki imalat ve hizmet maliyetlerinin yüksek gelirli ülkelere kıyasla yüzde 50’den fazla olduğu belirtiliyor.
Üç farklı gelecek senaryosu
DTÖ raporunda 2050’ye kadar küresel ticaretin seyrini ortaya koymak amacıyla üç farklı düzen için simülasyon yapıldı. Buna göre, DTÖ’nün yerini bir serbest ticaret anlaşmaları ağına bırakması halinde küresel ihracat yüzde 26,9, küresel GSYH ise yüzde 6,9 azalacak. Bu senaryoda STA’lar, çok taraflı ticaret sisteminin sağlayacağı ekonomik kazanımların gerisinde kalıyor.
Dünyanın jeopolitik bloklara ayrıldığı senaryoda ise küresel GSYH’de yüzde 5,1, ihracatta da yüzde 18,6 düşüş öngörülüyor. Buna karşılık çok taraflı iş birliğinin güçlendirilmesi durumunda küresel ihracatın yüzde 17,9, küresel GSYH’nin ise yüzde 2,9 artacağı hesaplanıyor.
