Adm Elektrik, Fethiye Kıyılarını Kırmızı Işıkla Aydınlatacak
Adm Elektrik, deniz kaplumbağalarının korunması için Fethiye kıyılarını kırmızı ışıkla aydınlatacak projeye imza atıyor.
Aydem Enerji bünyesinde faaliyet gösteren Adm Elektrik, Aydın, Denizli ve Muğla’daki elektrik dağıtım altyapısını yönetirken, deniz kaplumbağalarının doğal yaşam döngüsünü korumak amacıyla Fethiye kıyılarını kırmızı ışıkla aydınlatma projesini hayata geçiriyor. Nüfus artışı ve yaz aylarında artan insan yoğunluğu, kıyı bölgelerindeki doğal yaşam üzerinde olumsuz etkilere yol açıyor. Bu durum, biyoçeşitliliğin korunmasına yönelik uygulamaların gerekliliğini artırıyor. Adm Elektrik, bu bağlamda deniz kaplumbağalarının korunmasına yönelik önemli bir adım atarak, 2025 yılında Muğla’nın Fethiye ilçesinde Karaot Plajı’nda başlatacağı pilot uygulamayı Kocaçalış Plajı bölgesine de yaymayı planlıyor. Proje, Pamukkale Üniversitesi ile iş birliği içinde yürütülüyor ve T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın uzun yıllardır sürdürdüğü koruma çalışmalarına katkı sağlamayı amaçlıyor.
Pamukkale Üniversitesi’nden Deniz Kaplumbağası Uzmanı Öğr. Gör. Dr. Doğan Sözbilen’in danışmanlığında gerçekleştirilen projede, deniz kaplumbağalarının yumurtlama dönemlerinde şehir ışıklarından olumsuz etkilenmemesi için sokak aydınlatmaları kırmızı ışığa dönüştürülüyor. Kırmızı ışığı algılayamayan deniz kaplumbağaları, böylece güvenli bir şekilde yuva yapma imkanı bulacak ve yumurtadan çıkan yavrular denize doğru yönelerek suya ulaşabilecek. Fethiye kıyılarında uygulanan bu projeyle, insan faaliyetleri ile doğal yaşamın uyumlu bir şekilde sürdürülebileceğine dair önemli bir örnek teşkil ediliyor.
Fethiye kıyılarının, Türkiye’deki deniz kaplumbağalarının en önemli yuvalama alanlarından biri olduğunu belirten Sözbilen, projenin bilimsel önemine dikkat çekerek, “Fethiye kumsalları, T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü tarafından en uzun süreyle kesintisiz izleme ve koruma çalışmalarının sürdürüldüğü bir bölge. Ancak bu alan, yoğun bir turizm bölgesi olması nedeniyle insan baskısına maruz kalıyor. Yapay aydınlatmalar, özellikle beyaz ve parlak ışıklar, deniz kaplumbağalarının yuvalama davranışlarını ve yavruların denize yönelimlerini olumsuz etkileyebiliyor. Bilimsel çalışmalar, kırmızı ışığın deniz kaplumbağaları üzerinde çok daha az etkili olduğunu göstermektedir. Bu nedenle, kırmızı ışık uygulamaları son yıllarda dünya genelinde yaygınlaştırılmaya çalışılan bir koruma yöntemi olarak öne çıkıyor. Adm Elektrik ile gerçekleştirdiğimiz bu proje, Türkiye’de bir ilk” dedi.
Sözbilen, yavruların yumurtadan çıktıklarında denizin doğal aydınlığını takip ederek suya ulaştığını vurgulayarak, yapay ışıkların önemli bir tehdit oluşturduğunu ifade etti. “Kocaçalış Plajı’ndaki bu uygulama sayesinde kaplumbağalar, dünyaya geldikleri kumsallarda özgürce yuva yapabilecek. Akdeniz genelinde yuva sayısında artış gözlemlenirken, Fethiye’de son 30 yılda belirgin bir değişim yaşanmadı. Bu nedenle alınacak her türlü önlem kritik önem taşıyor. Deniz kaplumbağaları, doğdukları kumsallara yıllar sonra geri dönerek yuva yapıyor. Bugün koruduğumuz yavruların yaklaşık 20 yıl sonra sağlıklı yuvalama alanları bulabilmesi için bu kumsalları korumaya devam etmeliyiz” şeklinde konuştu.
Adm Elektrik Genel Müdürü Emrah Kalkan, projeye dair değerlendirmesinde, “Aydın, Denizli ve Muğla illerini kapsayan bölgemizde çevresel ve sosyal projeleri hayata geçirirken en önemli kriterimiz, projenin sürdürülebilir olmasıdır. Şirket olarak sahip olduğumuz değerler arasında yer alan ‘Hayata Dokunmak’ anlayışı doğrultusunda, dünyamızın geleceğini korumaya yönelik projeleri hayata geçirmeye devam ediyoruz. Ekosistem için büyük önem taşıyan deniz kaplumbağalarının üreme alanları bölgemizde bulunuyor. Bu nedenle sokak aydınlatmalarını kırmızı ışıklara dönüştürüyoruz. Böylece hem deniz kaplumbağaları rahatça denize ulaşabiliyor hem de müşterilerimiz için aydınlatma kesintisiz devam ediyor. Projeyi bölgemizde yaygınlaştırmayı hedefliyoruz” ifadelerini kullandı.
Deniz kaplumbağalarının üreme sezonu mayıs ayında başlamakta ve eylül sonunda sona ermektedir. Yaklaşık 45-60 günlük kuluçka sürecinin ardından yavruların temmuz ortasından itibaren denizle buluşması bekleniyor. Dişiler genellikle 2-3 yılda bir yumurta bırakmakta ve bir sezonda birkaç yuva yapabilmektedir. Bir yuvada genellikle 50-100 yumurta bulunmaktadır. Bu süreçte dişi kaplumbağaların yuvalama davranışları, yuva sayıları ve yavruların denize ulaşma başarıları sistematik olarak takip edilmektedir. Deniz kaplumbağalarının erginleşmesi 20-25 yılı bulduğu için ilk etapta yuva sayısında büyük bir değişim beklenmemektedir. Her yıl düzenli olarak sürdürülecek bu çalışmalarla elde edilecek ilk bulguların eylül ayında değerlendirilerek raporlanması planlanmaktadır. Projenin etki değerlendirmesi ise önümüzdeki yıllarda yapılacak izleme çalışmalarıyla takip edilecektir.
