Avrupa’da Maaş Artışları Yetersiz Kaldı: Alım Gücü Düşüyor

Avrupa’da nominal maaş artışları enflasyon karşısında yetersiz kalırken, alım gücü ciddi şekilde eridi.

Avrupa Birliği’nde 2020’de saatlik brüt ücretler 21,5 Euro iken, 2025’te bu rakam 26,2 Euro’ya çıkarak %21,9’luk bir artış gösterdi. Ancak, bu artış enflasyon karşısında yeterli bir kazanç sağlamadı.

2020’den 2025’e kadar mal ve hizmet fiyatlarında yaşanan %25,6’lık artış, reel ücretlerin %3 oranında gerilemesine neden oldu. Bu durum, hane halklarının alım gücünün düştüğünü ortaya koyuyor.

Euronews tarafından derlenen Eurostat verilerine göre, Avrupa’daki 30 ülkeden 12’sinde reel ücretler gerilerken, 18’inde ise artış yaşandı. Bu veriler, ulusal para birimleri cinsinden brüt maaşlara dayanmaktadır.

AB Üyeliği Olmayan Ülkeler Öne Çıkıyor

2020-2025 döneminde reel ücretlerde %37,4’lük artışla en çok yükseliş gösteren ülke Bulgaristan oldu. Bulgaristan’da asgari ücretin ortalama brüt ücretin en az %50’si olmasını zorunlu kılan yasa, 2023 yılında yürürlüğe girdi.

Sırbistan (%25,4), Hırvatistan (%21,1) ve Litvanya (%21,1) da %20’nin üzerinde artış kaydetti. Bu ülkelerin hepsi, 2020’de Euro Bölgesi üyesi değildi. Bazı ülkeler, 2020-2025 arasında Euro Bölgesi’ne katıldıkları için, sınıflama 2020’deki bileşimine göre yapılmıştır.

Euro Bölgesi dışında kalan Romanya (%19,7), Macaristan (%18,8) ve Polonya (%17,8) da %15 ile %20 arasında reel büyüme gösterdi.

Euro Bölgesi içinde ise Slovenya (%14,4), Letonya (%10,6) ve Yunanistan (%8,6) önemli artışlar kaydetti. Avrupa ülkelerinin yarısında reel ücretler, %5 ile %5 arasında değişen sınırlı dalgalanmalar gösterdi.

Önemli Ekonomilerde Düşüşler Yaşanıyor

Avrupa Birliği’nin en büyük dört ekonomisinde de reel ücretler geriledi. En büyük düşüş, %9,2 ile İtalya’da, ardından %5,9 ile İspanya’da görüldü. Almanya (-%3,2) ve Fransa (-%3,3) ise AB ortalamasının biraz altında kaldı.

İtalya, Avrupa genelinde en yüksek düşüşü kaydeden ülke oldu.

Brüt ücretlerin varlığı, vergi değişikliklerinin reel sonuçlar üzerinde etkili olabileceği anlamına geliyor. Daha düşük vergiler, net kazançların artmasına, daha yüksek vergiler ise azalmasına yol açabilir. Net maaş oranları Avrupa genelinde büyük farklılıklar göstermektedir.

Nominal Ücret Artışları ve Enflasyon

Reel artışın pozitif olabilmesi için nominal ücret artışlarının enflasyonu aşması gerekmektedir. Ancak, ücret düzeyi de reel büyüme rakamlarını etkileyen bir faktördür. Bu durum, “yakalama etkisi” olarak adlandırılmaktadır.

Bulgaristan, 2025’te saatlik ücretlerin en düşük olduğu ülke olarak kaydedildi; Macaristan ve Romanya da en düşük beş ülke arasında yer aldı.

Ekonomik açıdan, Bulgaristan örneğinde olduğu gibi 2020’deki 5,7 Euro’luk bir ücreti 2025’te 10,5 Euro’ya çıkarmak, Almanya gibi bir ülkede 28,6 Euro’dan 34,5 Euro’ya yükseltmekten daha kolaydır.

Yüksek Enflasyon ve Ücret Artışları

Tüketici enflasyonu ile nominal ücret artışlarını karşılaştırmak, eğilimleri reel açıdan değerlendirmek için başka bir yöntemdir. 2020’den bu yana birçok ülkede nominal ücretler %60’ın üzerinde güçlü artışlar kaydetmiştir.

En yüksek artışlar Bulgaristan (%84,2), Macaristan (%82,7) ve Romanya (%73,1) gibi ülkelerde görülmüştür. Ancak bu ülkelerde enflasyon oranları da sırasıyla %34,1, %53,7 ve %44,6 gibi yüksek seviyelerde seyretmektedir.

Diğer yandan, en düşük nominal artış %9,5 ile İtalya’da gerçekleşti; onu Malta (%13,3) ve Fransa (%14,1) takip etti. Bu ülkelerde enflasyon AB ortalamasının altında olsa da, maaş artışları yine de enflasyona ayak uyduramadı.

Ücret Düzeyleri Arasındaki Farklar

Reel değişim önemli olsa da, ücret düzeyi de en az onun kadar önem taşımaktadır; çünkü saatlik ücretler bu 30 ülke arasında büyük farklılıklar göstermektedir.

2025 itibarıyla saatlik ücretlerin en düşük olduğu ülke 10,5 Euro ile Bulgaristan, en yüksek olduğu ülke ise 49,7 Euro ile Lüksemburg’dur. Bu durum, Bulgaristan’ın arayı kapatıyor olsa bile, iki ülke arasındaki ücret düzeyi farkının hâlâ çok büyük olduğunu göstermektedir.

Genel olarak, yukarıda belirtilen grafiklerde de görüldüğü gibi, ücretler Kuzey ve Batı Avrupa’da en yüksek, Doğu Avrupa’da ise en düşük seviyelerde seyretmektedir. AB’nin en büyük ekonomileri arasında bile ücret farkları dikkat çekmektedir. 2025 itibarıyla Almanya 34,5 Euro ile en yüksek saatlik brüt ücreti sunarken, İspanya 19,5 Euro ile en düşük ücreti vermektedir.