BM uyardı: Orman restorasyonu ulusal öncelik olmalı
BM FAO raporu, orman restorasyonu için zamanın daraldığını ortaya koydu. Hükümetlere çağrı yapılırken küresel taahhütlerin geride kaldığı belirtildi.
Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), dünya ormanlarının durumuna ilişkin yeni raporunda hükümetlere orman restorasyonunu ulusal öncelik haline getirme çağrısı yaptı. Raporda, gıda güvenliği ve iklim krizine karşı dayanıklılık açısından kritik rol üstlenen ormanları yeniden canlandırmak için fırsat penceresinin giderek daraldığı vurgulandı.
BM verilerine göre 1990’dan bu yana 489 milyon hektardan fazla ormanlık alan ortadan kalktı. Bunun yanında, daha geniş bir alan da çeşitli insan faaliyetleri ve çevresel baskılar nedeniyle bozuldu. FAO’nun “Dünyanın Ormanlarının Durumu” başlıklı çalışması, koruma ve ağaçlandırma alanında önemli girişimler başlatıldığını ancak mevcut çabaların verilen sözleri karşılamadığını ortaya koydu.
Son 20 yılda ulusal, bölgesel ve küresel düzeyde 1 milyar hektardan fazla alanın restore edilmesine yönelik taahhütler verildi. Ancak FAO, bu alanın yalnızca yaklaşık beşte birinde fiili restorasyon çalışması yürütüldüğünü bildirdi. Raporda, ilerlemenin ülkeler arasında eşit dağılmadığı ve artan küresel ihtiyaçları karşılamakta yetersiz kaldığı belirtildi.
Ormanlar çok yönlü baskı altında
Dünya ormanları yaklaşık 4,14 milyar hektarlık alanı kaplıyor ve bu büyüklük, gezegenin kara yüzeyinin yaklaşık üçte birine karşılık geliyor. Orman ekosistemleri 714 gigaton karbon depolarken karasal biyoçeşitliliğin yaklaşık yüzde 80’ine ev sahipliği yapıyor. Yağış düzeninin korunmasına ve açlığın azaltılmasına katkı sunan ormanlar, dünya nüfusunun yaklaşık üçte biri için geçim kaynağı niteliği taşıyor.
Her yıl yaklaşık 127 milyon hektarlık orman alanı yangınlardan etkileniyor. Böcek istilaları, hastalıklar ve aşırı hava olayları da tahribatı artırıyor. Tarım arazilerinin genişlemesi, iklim krizi, kirlilik ve fosil yakıtlarla diğer doğal kaynakların çıkarılması, ormanlar üzerindeki baskıyı daha da ağırlaştırıyor.
FAO raporunda, orman ürünleri ve hizmetlerine yönelik talep ile sürdürülebilir arz arasındaki farkın büyüdüğü ifade edildi. Bu yapısal dengesizliğin hem ekolojik bütünlüğü hem de orman temelli ekonomilerin uzun vadeli sürdürülebilirliğini tehdit ettiği kaydedildi.
Restorasyon ekonomiye ve tarıma katkı sağlayabilir
Bozulmuş ormanların ve diğer ekosistemlerin iyileştirilmesi, çevresel kazanımların yanı sıra toplumlar, gıda güvenliği ve ekonomi açısından da önemli faydalar sağlayabilir. FAO’nun tahminlerine göre 1 milyar hektarlık alanın restore edilmesi, her yıl 1,8 trilyon dolarlık ekonomik değer oluşturabilir.
FAO Genel Direktörü Qu Dongyu, orman ve peyzaj restorasyonunun yalnızca çevre politikalarının bir unsuru olmadığını belirtti. Dongyu, bu çalışmaların dayanıklı tarımsal gıda sistemleri ve kırsal kalkınma için stratejik bir yatırım olduğunu ifade etti.
Dongyu, restorasyon için harekete geçme süresinin daraldığını belirterek geciken veya hatalı tasarlanan projelerin uzun vadeli maliyetleri artırabileceği, eşitsizlikleri derinleştirebileceği ve peyzajları sürdürülemez bir yola sürükleyebileceği uyarısında bulundu. Orman kaybı ve bozulması sürerken karasal kaynaklara dayalı ürün ve hizmetlere yönelik talebin arttığını belirten FAO yöneticisi, etkili restorasyon uygulamalarının hızla ve geniş ölçekte yaygınlaştırılması gerektiğini söyledi.
