Deniz Taşımacılığı Devi Şirketler Yükleri Yakın Limana Bırakıyor

Orta Doğu’daki çatışmalar, deniz taşımacılığı sektöründe ciddi aksaklıklara neden oldu. Bu durum, navlun fiyatlarının yükselmesine ve yüklerin beklenmedik limanlara yönlendirilmesine yol açtı. Sektör temsilcileri, bu durumu “vahşi batı” olarak tanımladı.

İran’ın saldırıları sonucunda Hürmüz Boğazı’nın etkili bir şekilde kapanması ve Kızıldeniz’deki Husi saldırıları, pek çok gemi hattının rezervasyonlarını askıya almasına ve rotalarını değiştirmesine sebep oldu. Dubai’nin Cebel Ali Limanı’nda meydana gelen yangın, iptallerin ve liman yoğunluğunun artmasına yol açtı.

Büyük deniz taşımacılığı şirketleri MSC, Maersk, CMA CGM ve Hapag-Lloyd, müşterilerine 19. yüzyıla dayanan bir kuralı uygulama haklarını saklı tuttuklarını duyurdu. Bu kural, yüklerin en uygun limanda, müşterinin masrafıyla bırakılmasına olanak tanıyor. Bu gelişmelerle birlikte bazı hatlarda konteyner taşımacılığı ücretleri dört katına kadar yükseldi. Artışta savaş riski sigortaları ve yakıt ek ücretleri etkili oldu.

Uluslararası taşımacılık firması John Mason’ın yöneticisi David Ozard, Orta Doğu’ya gitmesi planlanan konteynerlerin Hindistan’daki Nhava Sheva Limanı’na bırakıldığını, bazı yüklerin ise Suudi Arabistan’a gitmek üzere Birleşik Arap Emirlikleri’ndeki Khor Fakkan Limanı’na indirildiğini belirtti. Bu durum, ek depolama ve ithalat maliyetleri doğurdu. Ozard, “Şu anda tam anlamıyla bir vahşi batı ortamı var” dedi.

Beko’nun görevden ayrılan CEO’su Hakan Bulgurlu, deniz taşımacılığı şirketlerini “oligopol” ve “fırsatçı” olarak nitelendirdi. Uzun vadeli sözleşmeler sayesinde maliyet artışlarından bir ölçüde korunduklarını belirten Bulgurlu, tedarik zincirindeki bozulmanın küresel etkiler yarattığını ifade etti.

Avrupa’nın taze ürün sektörü de mevcut krizden olumsuz etkilendi. Freshfel Genel Delegesi Philippe Binard, mart ayının Avrupa’dan Orta Doğu’ya ihracat açısından yoğun bir dönem olduğunu belirtti. Soğutmalı konteynerlerin bölgeye en yakın limanlara ulaştırılıp, kara yoluyla taşındığını söyledi. Binard, “Cidde’ye ulaştığınızda kara taşımacılığı bulmak zor. Sınır geçişleri de istikrarsızlık nedeniyle zorlaşıyor” dedi. Ayrıca, meyve taşımacılığında gerekli belgelerin değiştirilmesinin ek maliyet yarattığını vurguladı.

Helal et tüketimi nedeniyle canlı hayvan taşımacılığı da alternatif rotalara yönlendirildi. S&P Global verilerine göre, dört hayvan taşıma gemisi Cidde Limanı’na doğru ilerliyor. Dünya ticaretinin yaklaşık yüzde 90’ı deniz yoluyla yapılırken, bunun yüzde 5’i Hürmüz Boğazı’ndan geçiyor. Mevcut kriz nedeniyle yaklaşık 3 bin 200 geminin Körfez’de mahsur kaldığı belirtiliyor.

Küresel navlun artışları pandemi dönemine kıyasla daha sınırlı kaldı. Şanghay-Kuzey Avrupa hattında konteyner fiyatları yüzde 11 artışla 20 fitlik konteyner başına 1618 dolara yükseldi. Ancak bu rakam, Covid dönemindeki yaklaşık 8 bin dolarlık zirvenin oldukça altında. Körfez’e yönelik taşımacılıkta maliyetler ise sert bir şekilde arttı. Dubai Arabian Shipping Agency CEO’su Craig Reilly, İngiltere’den Cebel Ali’ye yapılan bir konteyner taşımacılığının maliyetinin 1500 dolardan yaklaşık 6 bin dolara çıktığını açıkladı.

Ek olarak, kara taşımacılığı, depolama, liman ve ithalat ücretleriyle birlikte konteyner başına birkaç bin dolarlık ek maliyet oluşabiliyor. Artan petrol fiyatlarına bağlı olarak yakıt maliyetleri de yükseldi. Maersk, CMA CGM, Hapag-Lloyd ve MSC gibi şirketler, uzun mesafeli seferler için konteyner başına 160 ila 400 dolar arasında ek yakıt ücretleri uygulamaya başladı.

Clarksons verilerine göre, gemilerin rotalarının değiştirilmesi nedeniyle konteyner gemisi kiralama ücretleri de pandemi döneminden bu yana en yüksek seviyeye ulaştı. Vespucci Maritime CEO’su Lars Jensen, normalde yakıt ek ücretlerinin hat bazlı belirlendiğini ancak mevcut durumda şirketlerin tüm hatlara genel ek ücretler uyguladığını ifade etti.

Hapag-Lloyd, müşterileriyle sürekli iletişim halinde olduklarını ve uygulanan ücretlerin savaş riski, yakıt fiyatları ve operasyonel maliyet artışlarını kapsadığını açıkladı. Maersk ise müşteriler için geçici depolama ve kara taşımacılığı gibi alternatif çözümler üzerinde çalıştıklarını bildirdi. CMA CGM ise artan sigorta, yakıt ve güvenlik maliyetlerini karşılamak için ek ücretler uyguladığını, bazı taşımaları kara yoluyla organize ettiğini duyurdu. Ancak şirket yetkilileri, bu yöntemlerin daha yavaş olduğunu ve bölgedeki liman yoğunluğunun süreci zorlaştırdığını belirtti.

KAYNAK: NEFES

LOJİPORT