Karadeniz’deki Saldırılar Petrol Yüklemelerini Durdurdu
Karadeniz’de ticari gemilere yönelik saldırılar, petrol yüklemelerini durdurdu. İki tanker saldırıya uğradı, CPC terminali faaliyetlerini askıya aldı.
Karadeniz’de ticari gemilere yönelik gerçekleştirilen saldırılar, petrol yükleme operasyonlarını doğrudan etkiledi. ASIA ve NISSOS IOS isimli tankerler, CPC terminalinde yükleme yaparken insansız hava araçları tarafından hedef alındı. Bu saldırıdan sadece iki gün önce Nordic Zenith adlı bir tanker de aynı bölgede hasar görmüştü.
Olayın ardından yapılan açıklamalara göre, ASIA tankerinde çıkan yangın kontrol altına alındı ve yükleme işlemi sırasında CPC çalışanları ile yüklenici şirket personeli arasında herhangi bir yaralanma ya da ölüm yaşanmadı. Denizde petrol sızıntısı tespit edilmezken, her iki tanker de su üzerinde kalmayı başardı.
Saldırının sorumluluğunu üstlenen herhangi bir grup bulunmamakla birlikte, bu olay, aynı enerji koridorunda yaşanan üçüncü büyük saldırı olarak kayıtlara geçti. Karadeniz’deki ticari gemilere yönelik saldırılar, petrol arzını tehdit eden bir sorun haline geldi.
ASIA ve NISSOS IOS tankerleri, Novorossiysk yakınlarındaki CPC terminaline ait bağlama tesislerinde yükleme yaparken hedef alındı. Saldırının ardından konsorsiyum, tüm petrol yüklemelerini durdurma kararı aldı.
Önceki saldırılarda gemiler hasar görmesine rağmen terminaldeki yükleme faaliyetleri devam etmişti. Ancak bu kez, iki ayrı yükleme noktasında bulunan tankerlerin aynı anda hedef alınması, operasyonların tamamen durmasına yol açtı.
Yüklemelerin ne zaman yeniden başlayacağına dair bir bilgi verilmedi. Tankerlerde oluşan hasarın boyutu, bağlama tesislerinin durumu ve güvenlik incelemelerinin süresi, sevkiyat takvimini belirleyecek.
CPC terminalindeki bu saldırı, daha önce yaşanan ilk olay değildi. ExxonMobil için yükleme yapmak üzere terminale gelen Nordic Zenith, 17 Temmuz’da iki insansız hava aracıyla vurulmuştu. Gemide çıkan yangın söndürülmüş ve mürettebatın bir kısmı yakındaki CPC gemileriyle tahliye edilmişti. Nordic Zenith, yükleme programından çıkarıldı ve geminin terminale yanaşamayacak durumda olduğu açıklandı.
ASIA ve NISSOS IOS’un yükleme sırasında vurulması, saldırıların artık terminal çevresindeki rastgele bir güvenlik riski olmaktan çıkıp, hedefli bir tehdit haline geldiğini gösteriyor. CPC, her iki olayda da saldırıyı gerçekleştiren tarafın kim olduğunu açıklamadı.
Karadeniz’deki saldırılar, 16 Temmuz’da ticari gemilere yönelik karşılıklı saldırılarla tırmanmıştı. Ukrayna, beş petrol tankeri, bir gaz tankeri, üç kuru yük gemisi ve iki römorkör dahil olmak üzere en az 11 Rus gemisini vurduğunu duyurdu. Rusya ise Odesa limanlarına yönelen bir insansız deniz aracı ile sürat teknesini hedef aldığını bildirdi.
Ukrayna Güvenlik Servisi, Rusya’nın gölge filosuyla bağlantılı olduğu iddia edilen iki petrol tankerinin deniz dronlarıyla vurulduğunu açıkladı. Tarafların çatışma sahasına ilişkin açıklamaları bağımsız kaynaklarca doğrulanamadı.
Karşılıklı saldırıların ilk etkisi tahıl piyasasında hissedildi. Avrupa buğdayı bir günde yüzde 7, Chicago buğdayı ise yüzde 5 yükseldi. Yoğun saldırılar nedeniyle Ukrayna’nın Karadeniz limanlarından tahıl ihraç etme kapasitesi yaklaşık üçte bir oranında azaldı ve Azak Denizi’ndeki gemi trafiği de ciddi biçimde kısıtlandı.
Hazar Boru Hattı Konsorsiyumu, Kazakistan’daki Hazar havzası petrol sahalarını Rusya’nın Novorossiysk kenti yakınındaki Karadeniz terminaline bağlayan 1.510 kilometrelik boru hattını işletiyor. Terminalde yüklenen ham petrol, tankerlerle dünya pazarlarına taşınıyor ve CPC güzergâhı, Kazakistan’ın toplam petrol ihracatının yaklaşık yüzde 80’ine aracılık ediyor.
Bu nedenle yüklemelerin kısa süreliğine durması bile sevkiyat programlarında yığılmaya yol açabilir. Kesintinin uzaması durumunda, Kazakistan’ın alternatif ihracat güzergâhlarına daha fazla petrol yönlendirmesi veya üretim planlarını yeniden düzenlemesi gerekebilir.
Karadeniz’deki saldırılar daha önce de CPC’nin Rusya’daki pompa istasyonlarını ve Novorossiysk yakınındaki yükleme altyapısını kesintiye uğratmıştı. Son saldırıda ise doğrudan yükleme yapan tankerler hedef alındı.
Petrol piyasasında, Brent petrolün fiyatı Cuma günü yüzde 4,59 artarak 88,10 dolardan kapandı. ABD tipi ham petrolün varil fiyatı da 82,49 dolara yükseldi. Her iki gösterge, ABD-İran çatışması, Hürmüz Boğazı’nda azalan gemi trafiği ve Kızıldeniz güzergâhına yönelik tehditlerin etkisiyle haftayı yaklaşık yüzde 16 artışla tamamladı.
Karadeniz’deki saldırı Pazar günü gerçekleştiği için petrol fiyatlarına henüz yansımadı. Piyasalar, Pazartesi açılışında Orta Doğu’daki boğaz riskinin yanı sıra Kazak petrolünün ana ihracat terminalindeki kesintiyi de fiyatlamak zorunda kalacak.
Karadeniz’deki saldırılar, enerji piyasasında zaten yükselmekte olan jeopolitik risk primine yeni bir arz cephesi ekledi. Yüklemelerin kısa sürede yeniden başlaması fiyatlar üzerindeki etkiyi sınırlayabilirken, kesintinin uzaması, yeni tankerlerin bölgeye yaklaşmaktan kaçınması veya sigorta maliyetlerinin artması Brent petrol üzerindeki yükseliş baskısını artırabilir.
Petrol fiyatlarındaki artış, Türkiye açısından akaryakıt, taşımacılık, havacılık ve sanayi maliyetleri nedeniyle büyük önem taşıyor. Ham petrol fiyatlarının kalıcı olarak yüksek seyretmesi, enflasyondaki gerilemeyi zorlaştırabilir ve TCMB’nin faiz indirim alanını daraltabilir.
Borsa İstanbul’da rafineri ve enerji şirketleri yüksek petrol fiyatlarından farklı kanallar üzerinden etkilenirken, havacılık, ulaştırma, lojistik ve petrokimya şirketlerinde maliyet baskısı öne çıkabilir. Piyasalardaki ilk fiyatlama, saldırının kendisinden ziyade CPC terminalindeki yüklemelerin ne kadar süreyle duracağına bağlı olacak.
Pazartesi günü üç önemli gelişme yakından takip edilecek: CPC’nin operasyonların yeniden başladığına dair açıklaması, Brent petrolün 88 dolar üzerindeki seyri ve Karadeniz’e yönelen tankerlerin güzergah değiştirip değiştirmediği.
Karadeniz’deki saldırılar, yalnızca gemilere zarar vermekle kalmayıp, küresel petrol piyasasının yeni haftaya ikinci bir arz riskiyle başlamasına da neden oldu.
