İran’ın Dondurulmuş Varlıkları Müzakerelerde Öne Çıkıyor
ABD ile İran arasındaki müzakerelerde, İran’ın dondurulmuş milyarlarca dolarlık varlıkları kritik bir konu haline geldi.
ABD ve İran arasında süregelen diplomatik görüşmelerde, İran’ın yurtdışında dondurulan milyarlarca dolarlık varlıkları, müzakerelerin en önemli konularından biri haline gelmiş durumda. Tarafların, olası bir anlaşma çerçevesinde yaptırımların hafifletilmesi ve İran’ın mali kaynaklarına yeniden erişimi üzerinde yoğun bir şekilde çalıştığı bildiriliyor.
Wall Street Journal’ın haberine göre, İran’ın yurt dışında bloke edilen varlıklarına erişim sağlamak amacıyla yürütülen müzakerelerde, Tahran yönetiminin ilk aşamada 24 milyar dolarlık bir kaynağın serbest bırakılmasını hedeflediği ifade ediliyor.
İran hükümeti, farklı ülkelerde bloke edilen varlıklarının toplam değerinin en az 100 milyar dolar civarında olduğunu belirtirken, bazı uzmanlar bu rakamın daha düşük olabileceğini öne sürüyor. İlk aşamada serbest bırakılması planlanan 24 milyar dolarlık kaynağın kademeli bir şekilde piyasaya sürülmesi bekleniyor.
Dondurulan varlıkların büyük bir kısmı, İran’ın Çin, Hindistan, Güney Kore ve Japonya’ya yaptığı petrol satışlarından elde edilen gelirlerden oluşuyor. 2018 yılında ABD’nin İran nükleer anlaşmasından çekilmesiyle birlikte, bu ödemeler bloke edilmişti. İran’a ait varlıkların bir kısmının ise Japonya, Lüksemburg, Umman ve ABD’de tutulduğu biliniyor.
Çin, uzun süredir İran petrolünün en büyük alıcısı konumunda. Çin’de bloke edilen İran varlıklarının değerinin 20 milyar ila 50 milyar dolar arasında olduğu tahmin ediliyor. İran’ın bu fonların bir kısmını, Çin’den makine, otomotiv yedek parçaları ve çeşitli sanayi ürünleri almak için dolaylı olarak kullanabildiği belirtiliyor.
Diğer ülkelerdeki fonlar da müzakerelerde gündeme geliyor. Irak’ın İran’dan aldığı elektrik ve doğal gaz karşılığında oluşan milyarlarca dolarlık ödeme, ABD yaptırımları nedeniyle uzun süredir dondurulmuş durumda. Hindistan, yaptırımlar sonrasında İran petrolü için yapılması gereken ödemeleri durdururken, Güney Kore’de bulunan yaklaşık 7 milyar dolarlık İran fonunun büyük bir kısmı 2023 yılında gerçekleştirilen mahkum takası çerçevesinde Katar’a aktarılmıştı.
Katar’da bulunan fonların yalnızca insani amaçlarla kullanılması izni veriliyor. Ancak bu kaynaklara erişim, mevcut müzakerelerin en önemli ekonomik konularından biri olarak öne çıkıyor. Ekonomistler, dondurulmuş varlıkların serbest bırakılmasının İran para birimini destekleyebileceğini ve ülkedeki enflasyonist baskıları azaltabileceğini değerlendiriyor. İran’ın daha geniş kapsamlı yaptırımların kaldırılması ve uluslararası finans sistemine yeniden erişim hedefine ulaşma çabalarını sürdürdüğü de ifade ediliyor.
