Meta, Yapay Zeka Çipinde Kendi Yolunu Çiziyor

Meta, yapay zeka alanında kendi çiplerine daha fazla alan açmak için Iris kod adlı yapay zeka çipinin üretimine eylül ayında başlamayı planlıyor. Şirket, bu çipi 2027 yılına kadar 14 gigavata ulaşması hedeflenen bilgi işlem altyapısının merkezine yerleştirecek. Iris sayesinde, dış tedarikçilere olan bağımlılığın azaltılması ve maliyetlerin düşürülmesi amaçlanıyor.

Şirket içi belgeler doğrultusunda, Meta, Iris çipinin testlerini altı hafta içinde tamamladı ve bu süreçte büyük bir teknik sorunla karşılaşmadı. Bu olumlu sonuçlar, şirketin uzun süredir devam eden özel işlemci programında üretim aşamasına geçişi hızlandırdı. Meta, konu hakkında henüz resmi bir açıklama yapmadı.

Iris, Meta’nın MTIA (Meta Training and Inference Accelerators) programının dört nesillik ürün planında yer alıyor. Şirket, Facebook ve Instagram sistemlerini destekleyen öneri modellerinde kendi silikon tasarımını kullanmayı hedefliyor. Ayrıca, üretken yapay zeka uygulamalarını da bu altyapıya entegre etmeyi planlıyor.

Meta, yapay zeka çipi tasarımı için Broadcom ile iş birliği yaparken, Iris’in üretimi Taiwan Semiconductor Manufacturing Co (TSMC) tarafından gerçekleştirilecek. Bu iş birliği, Meta’nın tasarımını kendi iş yüklerine göre uyarlamasına olanak tanıyor.

Iris çipi, Nvidia ve AMD’den alınan grafik işlemcilerin yerini tamamen almayacak; bunun yerine mevcut GPU kapasitesini tamamlamayı amaçlıyor. Şirket içindeki değerlendirmeler, en yeni GPU’ların büyük ölçekli sistemlere eklenmesinin zaman kaybına neden olduğunu ortaya koydu.

Meta ve Broadcom, özel silikon ortaklığının ilk aşamasında bir gigavatı aşan bir kurulum planı oluşturdu. İki taraf, çip tasarımı, gelişmiş paketleme ve ağ teknolojileri üzerinde iş birliği yapacak. Bu ortaklık, yapay zeka çipi üretimini çok nesilli bir altyapı programına dönüştürüyor.

Altı haftalık test süresi, programın önceki denemelere göre daha hızlı ilerlediğini gösteriyor. Daha önce küçük ölçekli testte başarısız olan bir özel işlemci projesini durduran Meta, 2022 yılında Nvidia’dan milyarlarca dolarlık GPU siparişi vermeye yönelmişti.

Mart ayında Meta, dört yeni işlemci neslini MTIA 300, 400, 450 ve 500 olarak duyurdu. Şirket, 2027 sonuna kadar yaklaşık altı ayda bir yeni yapay zeka çipi piyasaya sürmeyi planlıyor. Diğer üreticiler genellikle yeni nesiller arasında bir yıl veya daha uzun süre bekliyor.

MTIA 300, sıralama ve öneri modellerinin eğitimi için üretim aşamasında bulunuyor. Meta, MTIA 400’ün laboratuvar testlerini tamamladı ve veri merkezlerinde kullanım için hazırlıklarını sürdürüyor. MTIA 450 için 2027’nin başı, MTIA 500 için ise 2027 yılı hedefleniyor.

Şirket, yeni nesillerde yüksek bant genişlikli bellek kapasitesini ve işlem gücünü artırmayı hedefliyor. Resmi yol haritasına göre, MTIA 300’den MTIA 500’e geçişte bellek bant genişliği 4,5 kat, işlem performansı ise 25 kat artacak. Yapay zeka çipi ailesi, öneri sistemlerinden üretken yapay zeka çıkarımına kadar geniş bir iş yükünü kapsayacak.

Meta, 2026 yılı boyunca yedi gigavatlık bir bilgi işlem altyapısı kurmayı planlıyor. Şirket, yılın ilk yarısında kapasiteye bir gigavat ekledi. Yıl sonuna kadar 5,5 gigavatlık ek kurulum öngörülüyor, bu da toplam kapasiteyi yedi gigavata çıkaracak.

Bir gigavatlık enerji, yaklaşık 800 bin evin elektrik ihtiyacını karşılıyor. Bu ölçek karşılaştırması, veri merkezlerinin enerji talebinin ulaştığı boyutu gözler önüne seriyor. Meta, 2027 yılında kapasiteyi iki katına çıkararak 14 gigavata ulaşmayı hedefliyor.

Yapay zeka çipi, kapasite artışının maliyet ve verimlilik açısından belirleyici bir rol oynaması bekleniyor. Özel işlemciler, belirli modeller için daha düşük enerji tüketimi sağlayabilir. Ayrıca, Meta donanım ve yazılım arasındaki uyumu doğrudan yönetme imkanı bulacak.

Şirketin 2026 yılı için tahmin edilen sermaye harcaması 125 milyar ile 145 milyar dolar arasında değişiyor. Meta, önceki tahminini 115 milyar ile 135 milyar dolardan yükseltti. Yönetim, artan parça fiyatlarını ve gelecekteki kapasiteyi destekleyecek veri merkezi giderlerini bu artışın gerekçeleri arasında gösterdi.

Meta’nın ilk çeyrek sermaye harcaması, finansal kiralama ödemeleri dahil olmak üzere 19,84 milyar dolara ulaştı. Şirket, aynı dönemde gelirini yüzde 33 artırarak 56,31 milyar dolara çıkardı. Faaliyetlerden sağlanan 32,23 milyar dolarlık nakit akışı, yapay zeka çipi ve veri merkezi yatırımlarının finansmanını destekledi.

Meta, genişleme programı için çok yıllı tedarik anlaşmaları imzaladı. Samsung Electronics, şirkete bellek çipleri sağlayacakken, Sandisk flaş depolama ve Sumitomo Electric fiber optik ekipman tedarik edecek.

Yapay zeka çipi, bir veri merkezinin ihtiyaçlarını tek başına karşılayamayacak. Bellek, depolama, ağ ekipmanı ve enerji altyapısı aynı yatırım planının parçalarını oluşturuyor. Meta, uzun vadeli sözleşmelerle parça bulunabilirliğini güvence altına almaya çalışıyor.

Bellek çipi sıkışıklığı, teknoloji şirketlerinin maliyetlerini artırdı. Apple gibi bazı üreticiler, yükselen parça maliyetlerini fiyatlarına yansıttı. Morgan Stanley analistleri, bellek ve diğer çiplerdeki hızlı fiyat artışını makroekonomik risk oluşturan çip enflasyonu kapsamında değerlendiriyor.

Sandisk, konu hakkında yorum yapmadı. Samsung Electronics ve Sumitomo Electric ise yorum taleplerine yanıt vermedi. Meta da üretim takvimi ve test sonuçları hakkında herhangi bir açıklama yapmadı.

Meta, Nvidia ve AMD’nin en büyük veri merkezi müşterileri arasında yer alıyor. Şirket, öneri sistemleri, reklam modelleri ve Llama ailesini eğitmek için büyük GPU kümeleri kullanıyor. Yapay zeka çipinin kısa vadede mevcut siparişleri ortadan kaldırması beklenmiyor.

Özel silikonun sağladığı temel katkı, belirli iş yüklerinde daha yüksek maliyet kontrolü sunması olacak. Meta, yapay zeka çipi ile tedarik sürelerini ve entegrasyon zorluklarını azaltmayı hedefliyor. Ancak eğitim modellerinin büyümesi, genel amaçlı GPU talebini desteklemeye devam edecek.

Forrester Başkan Yardımcısı ve Baş Analisti Mike Gualtieri, büyük yapay zeka şirketlerinin çip bağımsızlığını fiyat rekabeti açısından kritik olarak değerlendiriyor. Amazon, Alphabet ve Microsoft da kendi veri merkezi işlemcilerini geliştirme süreçindeler. Büyük teknoloji şirketleri, donanım yatırımlarını yazılım stratejilerinin ayrılmaz bir parçası haline getiriyor.

Meta’nın programı, Nvidia için kısa vadeli gelir kaybından çok uzun vadeli bir rekabet riski oluşturuyor. Yapay zeka çipi projeleri başarılı olursa, büyük müşteriler siparişlerinin bir kısmını kendi tasarımlarına kaydırabilir. Nvidia ise yazılım ekosistemi ve yüksek performanslı GPU kapasitesi ile güçlü konumunu korumaya devam ediyor.

Haberin ardından Meta hisseleri önce düşüş yaşadı. Ancak şirketin geliştiricilere yapay zeka kodlama modeline erişim sağlaması, kayıpların tersine dönmesine neden oldu. Bu model, Meta’yı OpenAI ve Anthropic ile doğrudan bir rekabete sokuyor.

Meta hisseleri, perşembe günü öğleden sonraki işlemlerde yüzde 4,6 oranında yükseldi. Yatırımcılar, yapay zeka çipi üretim takvimini, altyapı stratejisinin somutlaşması olarak değerlendirdi. Hisse hareketleri, çip haberleri ile geliştirici ürünlerinin aynı seansta fiyatlandığını gösteriyor.

Wall Street’te çip hisseleri de aynı gün yükseliş kaydetti. PHLX Yarı İletken Endeksi yüzde 3,06 artarken, Meta’daki yükseliş teknoloji sektörünü destekledi. Yapay zeka yatırımları, Orta Doğu gerilimi ve enflasyon kaygılarına rağmen piyasanın ana temalarından biri olmaya devam ediyor.

Meta, 2026 yılında yapay zeka altyapısına 145 milyar dolara kadar harcama yapmayı planlıyor. Büyük teknoloji şirketlerinin toplam teknoloji harcamasının 700 milyar doları aşması bekleniyor. Yatırım ölçeği, yapay zeka çipi projelerinde maliyet disiplinini daha da önemli hale getiriyor.

Yapay zeka çipi üretiminin başarılı olması, Meta’nın işlem başına maliyetini düşürebilir. Daha düşük maliyet, reklam sıralama sistemlerinden üretken yapay zeka hizmetlerine kadar geniş bir alanda marjları destekleyebilir. Ancak üretim gecikmeleri veya tasarım sorunları, dış tedarik ihtiyacını artırabilir.

Enerji erişimi de yatırım planının temel riskleri arasında yer alıyor. On dört gigavatlık kapasite, veri merkezi lokasyonlarında elektrik üretimi ve şebeke bağlantısı gerektiriyor. Fiber optik ağlar, soğutma sistemleri ve bellek arzı da büyüme takvimini etkileyebilir.

Meta’nın eylül ayındaki üretim hedefi, Iris’in seri üretim kapasitesini gösterecek ilk önemli eşik olacak. Şirketin 2027’ye kadar altı ayda bir yeni yapay zeka çipi çıkarma planı, test ve üretim döngüsünde hata payını daraltıyor. Yatırımcılar, üretim hacmini, performans sonuçlarını ve Nvidia siparişlerindeki olası değişimleri dikkatle izleyecek.