İş Hayatında Mizah: Gülmek Ciddi Bir Meseledir

İş hayatında mizah, ekip iletişimini güçlendiriyor, stresi azaltıyor ve liderleri daha güvenilir gösteriyor. Peki gülmenin ardındaki güç ne?

Bir süre önce New York’ta, kavurucu bir yaz gününde serinlemek ve öğle yemeği yemek için bir İrlanda barına uğradım. Sessiz bir köşeye yerleştikten sonra sade menüye göz attım. Az seçeneğin bazen daha iyi olduğunu düşünürüm. Siparişimi almak için gelen görevlinin Dublin aksanını fark edince sohbet etmek istedim.

Tavuklu salata söyledikten sonra hafif Ranch sosları olup olmadığını sordum. Görevli, “Yok, elimizdeki zaten yeterince ağır,” diye yanıt verdi. Gülümseyerek karşılık verdim: “Öyleyse harika, ondan alayım.” İkimizin de aşina olduğu bu ifade, kısa ve doğal bir mizah anı yarattı.

İnsan davranışlarının ardındaki evrimsel nedenleri araştırmaya meraklı biri olarak, bu tür tepkilerin kökenini sık sık düşünürüm. İletişim biçimlerimiz ve teknolojimiz büyük ölçüde değişse de beynimizin temel çalışma sistemi şaşırtıcı biçimde aynı kaldı.

Bunu görmek için sosyal medya videolarına bakmak yeterli. Şehir kaldırımlarında saksı kılığına giren insanların aniden ortaya çıkarak yayaları korkuttuğu görüntülerde, beden hareketleri ve yüz ifadeleri ilkel bir şaşkınlığın izlerini taşır. İnsanların yaşadığı o yoğun tepki, bugün hâlâ “Serengeti beynimizle” hareket ettiğimizi hatırlatır.

Rod A. Martin, “The Psychology of Humor” adlı çalışmasında mizahın, insanlığın evrimi boyunca zorluklarla başa çıkmayı kolaylaştıran bilişsel bir oyun biçimine dönüştüğünü ve hayatta kalma kapasitemizi güçlendirdiğini belirtiyor.

İş dünyasında mizah çoğu zaman hak ettiği ilgiyi görmez. Genellikle gerçek işlere dönmeden önce tolere edilen geçici bir eğlence ya da dikkati dağıtan bir unsur olarak değerlendirilir. Oysa iş hayatında mizah, çalışanların ve yöneticilerin iletişim biçimini doğrudan etkileyen önemli bir davranıştır.

Özellikle kendisiyle dalga geçebilen liderler, daha samimi, empatik, güvenilir ve ulaşılabilir bulunur. Bu özellikler, onların duygusal zekâsının daha yüksek olduğu yönünde bir algı oluşturur. Elbette bunun karşıtı da geçerlidir: Kendini ulaşılmaz bir makamın içine hapseden yöneticilerin liderlik anlayışlarını yeniden gözden geçirmesi gerekebilir.

Mizahın etkileri yalnızca iletişimle sınırlı değildir. İnsanları ortak bir zeminde buluşturur, ekip içi dayanışmayı artırır ve iş birliğini kolaylaştırır. Ayrıca çatışmaların daha yumuşak biçimde ele alınmasına yardımcı olurken, stresli anlarda olumsuz duyguların denetlenmesini de kolaylaştırabilir.

Gülmenin bedensel ve zihinsel sağlık üzerinde de olumlu etkileri bulunur. Rahatlamayı destekleyen kimyasalların salgılanması, tansiyonun düşmesine ve kişinin kendini daha iyi hissetmesine katkı sağlayabilir. Sonuç olarak mizah, çalışma ortamında hem verimliliği hem de genel iyilik hâlini destekleyen güçlü bir araçtır.

Northwestern Üniversitesi’nden Craig Wortmann, “What’s Your Story?” kitabında, liderlik yayınlarında iş yerinde mizah konusuna çoğu zaman yüzeysel biçimde değinildiğini ve bunun önemli bir eksiklik olduğunu vurguluyor. Wortmann’a göre mizah, çalışma hayatındaki hak ettiği konuma yeniden yerleştirilmeli.

Sokaklarda hareket eden saksıların şaşırttığı insanları izlerken komedyen Steven Wright’ın şu sorusu aklıma geliyor: “İnsan iki kez ölümüne korkarsa ne olur?” Yanıtı bilmiyorum; ancak iş hayatında mizaha yer açmanın hem ekipler hem de yöneticiler için daha sağlıklı bir çalışma ortamı yaratacağı kesin.

Keyifli satışlar!