Trump’ın Hürmüz Kararı: ‘Project Freedom’ Askıya Alındı, İran’la Anlaşma Umudu Artıyor
Trump, Hürmüz Boğazı’ndaki ‘Project Freedom’ operasyonunu askıya alarak İran ile anlaşma umudunu artırdı.
ABD Başkanı Donald Trump, Hürmüz Boğazı’nda sıkışan gemilerin geçişini kolaylaştırmak amacıyla başlatılan ‘Project Freedom’ operasyonunun geçici olarak durdurulduğunu duyurdu. Bu karar, İran ile yürütülen müzakerelerde kaydedilen ilerlemeyi yansıtırken, ABD’nin İran limanlarına yönelik deniz ablukasının devam edeceği ifade edildi.
Trump, sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada, operasyonun askıya alınmasının gerekçesini, “İran temsilcileriyle kapsamlı ve nihai bir anlaşma yönünde büyük ilerleme kaydedildi. Bu nedenle Project Freedom kısa süreliğine durduruluyor.” sözleriyle açıkladı. Bu kararın, arabuluculuk sürecinde rol oynayan bazı ülkelerin talebi üzerine alındığı belirtildi.
Operasyonun askıya alınmasına rağmen ABD’nin İran’a yönelik baskısının sürdüğü kaydedildi. İran limanlarına giriş-çıkış yapan gemilere yönelik ablukanın devam edeceği ve bu uygulamanın amacının İran’ın petrol ihracatını sınırlamak ve müzakere gücünü artırmak olduğu vurgulandı. ABD, bu politikayla Tahran üzerinde ekonomik baskıyı artırmayı hedefliyor.
Şubat ayında başlayan çatışmaların ardından Hürmüz Boğazı, küresel enerji piyasalarının merkezi haline geldi. İran, uluslararası deniz trafiğini kısıtlayarak petrol ve doğalgaz akışında ciddi aksamalar yaşanmasına neden oldu. Bu durum, küresel enerji piyasalarında dalgalanmalara yol açarken, ABD de karşı hamle olarak İran limanlarına deniz ablukası uyguluyor.
Ateşkes çabalarına rağmen bölgede gerilim devam ediyor. ABD donanması, İran’a ait insansız hava araçları, füzeler ve hızlı bot saldırılarını püskürterek ABD bayraklı gemilere Hürmüz Boğazı’ndan geçişte eşlik etti. Ayrıca Birleşik Arap Emirlikleri, İran kaynaklı seyir füzelerini engellediğini açıkladı.
ABD verilerine göre, kriz nedeniyle 1.550’den fazla ticari gemi ve yaklaşık 22 bin denizci Basra Körfezi’nde mahsur kaldı. Bu durum, küresel ticaret ve enerji arzı açısından ciddi riskler oluşturuyor.
Trump’ın açıklamasının ardından petrol fiyatlarında geri çekilme görüldü. ABD ham petrolü (WTI) %2’den fazla düşerken, Brent petrol fiyatları 110 dolar civarında dalgalanmaya devam ediyor. Ancak fiyatlar hâlâ yüksek seviyelerde seyrediyor.
İran ile anlaşma ihtimalinin artması, küresel piyasalarda olumlu bir etki yarattı. S&P 500 vadeli işlemleri %0,4, Nasdaq 100 %0,8 oranında yükseldi. Ayrıca Advanced Micro Devices (AMD), güçlü finansal beklentiler sonrası %14’e yakın prim yaptı.
Uzmanlar, enerji krizi ve jeopolitik gerilimlerin küresel ekonomi üzerinde baskı yaratmaya devam ettiğini belirtiyor. Piyasalarda kısa vadeli bir iyimserlik gözlemlense de, enerji arzındaki belirsizlik, İran-ABD geriliminin sürmesi ve petrol fiyatlarının yüksek seyri küresel riskleri artırıyor.
Asya borsalarında ise daha temkinli bir görünüm öne çıkıyor. Bölge genelinde hisse senetleri gerilerken, petrol fiyatları yüksek seviyesini koruyor. Yatırımcılar, Hürmüz’deki gelişmeleri yakından izliyor. Uzmanlara göre, Hürmüz’deki gelişmeler küresel piyasalar için belirleyici olmaya devam edecek.
ABD’nin ‘Project Freedom’ operasyonunu askıya alması, İran ile diplomatik çözüm ihtimalini güçlendirse de, sahadaki riskler devam ediyor. Enerji arzı, küresel ticaret ve finansal piyasalar üzerindeki baskının kısa vadede azalması zor görünüyor. Önümüzdeki süreçte müzakerelerin seyri, hem petrol fiyatları hem de küresel ekonomi açısından kritik önem taşıyacak.
